Historia żeglarstwa w pigułce

Historia żeglarstwa w pigułce

Historia żeglarstwa zaczęła się od prostej tratwy. Przez tysiące lat ludzie udoskonalali swoje statki i opracowywali nowe systemy żagli aby handlować, odkrywać nowe lądy i toczyć wojny. Etykieta żeglarska tworzyła się przez wieki na pokładach wielkich statków żaglowych, by następnie przenieść się na mniejsze turystyczno-rekreacyjne jachty. Dziś żeglarstwo to rodzaj sportu, rekreacji lub jak wielu mawia – sposób na życie. Jak do tego doszliśmy?

Historia żeglarstwa na świecie 

Żeglarstwo jako środek transportu było znane już w Starożytności. Współczesna wersja żeglarstwa (forma sportu i rekreacji na jachtach żaglowych) ma swoje początki w XVI wiecznej Holandii oraz XVII wiecznej Anglii. To tam wygnany ze swoich ziem król Karol II rozpowszechnił modę na rekreacyjno-sportowa formę żeglugi. Interesującym zjawiskiem w historii żeglarstwa był rok 1661, w którym odbyły się pierwsze regaty na Tamizie. Stopniowo rekreacja pod żaglami zaczęła być coraz bardziej popularna.

Z końcem XIX wieku, a dokładnie w 1851 roku przy okazji Wielkiej Wystawy w Wielkiej Brytanii odbyły się pierwsze międzynarodowe regaty żeglarskie, zwane dziś Regatami o Puchar Ameryki (America”s Cup), w którym puchar zwyciężyli żeglarze z Nowego Jorku. Wkrótce po tych igrzyskach powstał najstarszy związek żeglarski w Wielkiej Brytanii — Royal Yachting Association, a później Międzynarodowa Unia Żeglarska — International Yacht Racing Union (IYRU). W 1900 roku żeglarstwo pojawiło się po raz pierwszy na Igrzyskach Olimpijskich, co zapoczątkowało erę żeglarskiego współzawodnictwa w kolejnych zawodach: Ameryka-Europa (od 1905), Fastnet (od 1925), Sydney-Hobart (od 1945), Operation Sail (Operacja Żagiel – od 1960), Transatlantyckie Regaty Samotnych Żeglarzy – OSTAR (od 1960) oraz regaty dookoła świata – Whitbread (od 1974). Startując w kompetycji rejsu dookoła świata żeglarze muszą trzymać się trasy, która spełnia następujące warunki: trasa musi mieć długość co najmniej 21.600 mil morskich, przecinać równik oraz wszystkie południki, nie może schodzić na południe od równoleżnika 63°S, a zakończenie trasy musi być dokładnie w tym samym punkcie co jej początek.

Żegluga może odbywać się na dwa sposoby: w kierunku wschodnim (zgodnie z kierunkiem przeważających wiatrów i fal) lub zachodnim (pod wiatr i fale) – tak zwaną “złą drogą”. Wśród wybitnych światowych żeglarzy, którzy podjęli się tego wyzwania i zrobili to w pojedynkę, należą: Amerykanin J. Slocum, który w latach 1895-98 opłynął świat na jachcie Spray, Francuz A. Gerbault, który w 1923 roku przebył po raz pierwszy Ocean Atlantycki na trasie Europa-Ameryka, Anglik F. Chichester – opłynął świat z jednym postojem w porcie (1966-67), czy Anglik R. Knox-Johnstonj- pierwszy żeglarz, który opłynął kulę ziemską bez zawijania do portów (1968-69).

Dowiedz się więcej na temat żeglarstwa

Żeglarstwo w Polsce

Pionierami polskiego żeglarstwa morskiego byli harcerze szkoleni pod kierunkiem Józefa Jakubowicza w latach 1917 – 1919 w Charbinie i Władywostoku. Od 1919 zaczęły powstawać polskie stowarzyszenia i kluby żeglarskie oraz obozy szkoleniowe. W 1924 roku powstaje Polski Związek Żeglarski, dzięki czemu polska reprezentacja ma możliwość wziąć udział w walce o podium na Olimpiadzie w Paryżu.

Polskie podboje oceanu przypadają na lata 30. Pionierami w tej dziedzinie byli: Ludwik Szwykowski, który na mieczowym jachcie Doris popłynął samotnie na Bornholm i z powrotem i Andrzej Bohomolec – pierwszy Polak, który przepłynął samotnie Atlantyk na jachcie żaglowym. Druga wojna światowa przerywa historię żeglarstwa. Po wojnie następuje odbudowa portów i kontynuacja wyzwań na wielkiej wodzie. W latach 50. następuje rozwój polskiego żeglarstwa śródlądowego i stworzenie ośrodka szkolenia żeglarskiego LOK  w Jastarni. Do grona wybitnych polskich żeglarzy dołączają m.in.: Leonid Teliga, który startując z Casablanki w 26 miesięcy samotnie opłynął świat przez Kanał Panamski, Krzysztof Baranowski (dwukrotnie opłynął samotnie kulę ziemską) czy Henryk Jaskuła (pierwszy Polak i trzeci żeglarz w historii, który samotnie, bez zawijania do portów okrążył glob).

Na szczególną uwagę zasługuje tu z pewnością Krystyna Chojnowska-Liskiewicz. To właśnie ona jako pierwsza kobieta opłynęła świat przez Kanał Panamski. Wielkim sukcesem w historii polskiego żeglarstwa jest pierwszy zloty medal na igrzyskach olimpijskich w Atlancie, zdobyty w 1996 roku za sprawą Mateusza Kusznierewicza.